Bảo Châu bước sát vào màn hình máy trạm, ánh sáng lục và cam từ biểu đồ quang phổ phản chiếu sắc lạnh trong đôi mắt màu hổ phách. Đầu ngón tay cô lướt trên bàn phím, giọng trầm tĩnh:“Khang, tách đôi cửa sổ.
Nạp tệp Mo_Muong_Demo_v4.0.wav của Sơn Hà Media vào kênh đối chứng B, ghim luồng tín hiệu analog từ cuộn băng số 14 ở kênh A. Chạy song song hai dải phổ âm thời gian thực.”Thế Khang gật đầu, ngón tay thoăn thoắt gõ lệnh. Cửa sổ phần mềm phân tích sóng âm lập tức chia đôi theo chiều ngang.
Kênh trên là tín hiệu analog truyền thẳng từ cỗ máy tham chiếu ba đầu từ Thụy Sĩ qua bộ chuyển đổi số cao cấp; kênh dưới là tệp âm thanh Sơn Hà Media nộp lên Cục Bản quyền.“Khóa pha tín hiệu và đồng bộ tốc độ lấy mẫu,” Bảo Châu chỉ đạo, mắt ghim chặt vào đồ thị.
Khang kéo thanh trượt cân bằng biên độ, ghìm áp suất âm thanh về cùng thang Decibel. “Xong rồi, Châu. Mọi thông số vật lý đã chuẩn hóa. Bắt đầu quét đối chiếu.”Hai dải quang phổ bắt đầu cuộn chảy trên màn hình đen tuyền.
Trong căn phòng thu Hồi Âm tĩnh lặng, từng chi tiết âm học bị phơi bày tr*n tr**.Thính giác tuyệt đối của Bảo Châu căng ra, bắt trọn từng rung động từ màng loa kiểm âm tham chiếu. Ánh mắt cô dừng lại ở dải tần số cao.
Trên kênh A của cuộn băng số 14, vùng tần số từ 6000 đến 8000 Hertz hiện lên như dải sương mù âm học dày dặn, ấm áp. Đó là tập hợp những dao động vi âm tự nhiên tinh vi của giọng Mo cổ quyện cùng tiếng xào xạc của rặng tre, tiếng côn trùng đêm và tiếng gió luồn qua vách liếp thung lũng Mường Bi.
Từng đợt bồi âm bậc cao của cụ Bùi Văn Lương lướt nhẹ nhàng trên thang âm tự nhiên, chênh lệch ba mươi đến năm mươi cent mà không hệ thống bình quân luật nào trói buộc nổi. Thế nhưng, ở kênh B bên dưới, cảnh tượng hoàn toàn trái ngược.“Dừng lại,” Bảo Châu giơ tay. Khang bấm phím cách, con trỏ thời gian đóng băng.
Bảo Châu chỉ vào mảng đen trống rỗng trên biểu đồ phổ âm của bản demo: “Nhìn nhát cắt này đi. Dải tần từ 6000 đến 8000 Hertz bị chém một đường thẳng tắp, phẳng lì. Phan Hoàng Bách đã dùng bộ lọc dải tần quét sạch toàn bộ vùng tần số này.”Khang ngả người ra sau, lắc đầu: “Một nhát dao đồ tể!
Chúng cắt dải tần ấy để xóa tiếng ve rừng và tạp âm môi trường nông thôn, nhưng đồng thời chém đứt luôn các hài âm tự nhiên tạo nên linh hồn giọng hát Mo. Hèn gì khi nghe demo, giọng cụ Lương cứ trơ khấc, khô cứng như máy móc tổng hợp!”“Đó là sự dốt nát của kẻ trục lợi,” Bảo Châu nói, ánh mắt sắc bén.
“Âm nhạc dân gian không thể tồn tại trong phòng cách âm vô trùng. Khoảng vi âm trượt nốt và âm vang không gian điền dã chính là sinh khí bảo vệ di sản. Hắn gọt bỏ dải tần ấy hòng xóa nguồn gốc bản thu mộc mà cha tớ dốc cạn sức lực ghi lại.”Bảo Châu xoay núm điều khiển trục thời gian: “Chạy tiếp đi Khang.
Tớ muốn rà soát toàn bộ diễn trình bài Mo.”Hai vệt sóng lại nhích dần theo trục hoành. Khang theo dõi đồ thị biên độ, còn Bảo Châu khép hờ mi mắt, tập trung toàn bộ thính giác tuyệt đối vào từng rung động vi mô. Bản Mo Mường kéo dài hơn mười sáu phút, là khúc ca nghi lễ linh thiêng dẫn lối linh hồn. Mười phút trôi qua.
Mười một phút. Khi con trỏ chạm mốc phút thứ 12:00, đôi mày thanh tú của Bảo Châu đột ngột cau lại:“Dừng! Lùi lại mười giây!”Khang kéo con trỏ về mốc 11:50 rồi cho phát chậm lại.“Cậu nghe thấy không?” Bảo Châu mở mắt, nhìn thẳng vào loa kiểm âm bên trái.“Hình như... có một nhịp hẫng rất khẽ?”
Khang ngập ngừng.“Không phải hẫng tự nhiên. Đó là một mối nối biên tập vụng về.”Bảo Châu bước tới, tự tay lăn chuột phóng đại đồ thị sóng âm tại phút thứ mười hai lên mức tối đa. Vết tích gian dối hiện rõ mồn một.
Trên kênh B của bản demo thương mại, đường bao biên độ sóng âm tại thời điểm 12 phút 00 giây bị đứt gãy đột ngột. Một khoảng hẫng dài đúng bốn giây đã biến mất hoàn toàn.
Để khỏa lấp lỗ hổng này, kỹ thuật viên của Sơn Hà Media đã cắt một đoạn rung giọng ngắn từ phút thứ 11:45 dán đè vào mốc 12:04, rồi dùng hiệu ứng làm mờ âm lượng để đánh lừa thính giác phổ thông.“Một vết rách dài đúng bốn giây,” Khang lẩm bẩm, ngón tay run rẩy rê thước đo thời gian. “Từ 12:00 đến đúng 12:04.
Bọn chúng đã nhẫn tâm cắt phéng bốn giây này đi rồi chắp vá lại!”“Phan Hoàng Bách không bao giờ làm điều thừa thãi,” Bảo Châu siết chặt que gảy đàn bầu bằng sừng trâu trong túi. “Hắn chấp nhận làm méo mó nhịp điệu bài Mo nghi lễ chỉ để xóa bốn giây đó.
Nhất định có thứ gì xuất hiện trong bốn giây ấy đe dọa trực tiếp đến bản quyền hắn mạo nhận, một dấu vết mà ngay cả bộ lọc tần số cũng không thể tẩy xóa.”Khang xoay người sang cỗ máy analog ba đầu từ, tua dải từ màu nâu sẫm của cuộn băng số 14 về đúng mốc mười hai phút của bản thu mộc ngày 12 tháng 3 năm 2023.“Tớ sẽ cô lập đoạn bốn giây từ 12:00 đến 12:04 trên cuộn băng gốc,” Khang nói, giọng run lên vì hồi hộp.
“Tớ sẽ dùng thuật toán bóc tách tín hiệu chuyên sâu, nâng biên độ lớp âm nền lên ba Decibel để khôi phục toàn bộ âm thanh hiện trường bị chôn vùi.”“Làm đi Khang,” Bảo Châu khẽ nói, lồng ngực thắt lại nghẹn ngào. Khang cắm giắc chuyển tín hiệu sang tai nghe kiểm âm chuyên dụng cho Bảo Châu.
Bảo Châu áp hai ốp tai nghe vào tai. Đệm m*t cách âm ngăn cách thế giới bên ngoài, đưa cô trở về sự tĩnh lặng tuyệt đối trước khi dải băng lăn qua đầu từ. Khang nhấn nút phát. Tiếng rít từ tính êm dịu của băng cassette vang lên ấm áp. Giai điệu Mo Mường ở mốc mười một phút năm mươi lăm giây trôi qua.
Giọng cụ Lương ngân dài một nốt trầm, hơi thở dồn dập sau chặng diễn xướng dài thấm mệt. Và rồi, đồng hồ nhảy sang mốc 12:00.Bốn giây âm thanh bị Sơn Hà Media gọt bỏ hiện ra nguyên vẹn, tr*n tr** và thiêng liêng trong đôi tai thính âm của Bảo Châu. Giọng hát Mo đột ngột dừng lại.
Âm thanh đầu tiên vang lên giữa bốn giây bị chôn giấu ấy là một tràng ho khan khẽ khàng, mệt mỏi của cụ nghệ nhân Mường tuổi ngoài tám mươi sau khi gắng sức giữ hơi. Ngay sau tràng ho, tiếng nắp ấm tích đất nung va lách cách vào vành chén sành vang lên rất khẽ từ phía sau micro điền dã.
Và rồi, một giọng nói trầm ấm, quen thuộc đến thắt nghẽn tâm can cất lên từ hậu cảnh, nhẹ nhàng và đầy ân cần:“Cụ Lương nghỉ một chén nước đã...”Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: Giọng nói mang theo hơi thở khàn đặc vì căn bệnh tim và những cơn gió lạnh thung lũng, không thể lẫn vào đâu được. Đó chính là giọng của cha cô – nhà nghiên cứu Trình Văn Niên.