Tiếng chuông Nhà thờ Đức Bà ngân nga mười hai tiếng điểm đứng bóng, rớt từng nhịp nặng nề xuống mặt đường dEspagne vắng lặng. Giờ nghỉ trưa vừa điểm, thợ thuyền xưởng in Viễn Đông buông đồ nghề, ùa ra ngõ tìm gánh cơm tấm.
Gian xưởng thênh thang chìm vào tĩnh mịch, chỉ còn mùi dầu lanh nồng hắc quyện với hơi nóng từ những cỗ máy in dẹp Marinoni ngột ngạt đến tức thở. Thái Đình Chương đứng bên bàn thạch, tay cầm giẻ lau thanh li-nha mà lòng dạ chộn rộn không yên.
Kể từ lúc Phan Khắc Tiệp một mình bước vào chốn hang hùm Tòa Thượng thẩm, ông thấp thỏm lo âu. Nơi văn khố mật thám cạm bẫy trùng trùng, chỉ một sơ suất nhỏ là người bạn đồng hành trẻ tuổi sẽ bị bắt giữ ngay dưới tầng hầm tăm tối.
Mười lăm năm trước, em trai ông cũng từng bước vào cánh cửa công quyền ấy rồi vĩnh viễn không về. Đã quá trưa mà thằng Lộc vẫn chưa về báo tin. Từng tiếng còi xe ngoài phố dội vào đều khiến sống lưng người thợ già lạnh toát. Một tiếng kẹt cửa khẽ vang lên ở ngách sau xưởng.
Cánh liếp khép hờ bị đẩy ra, bóng Trần Vĩnh Lộc lách vội vào trong. Chiếc áo thợ nhuộm chàm sờn vai của cậu ướt đẫm mồ hôi, dính bết vào ngực. Đình Chương bước xăm xăm lại gần, hạ thấp giọng:— Sao rồi con? Chỗ Tòa Thượng thẩm có biến gì không?
Lộc quẹt vạt áo lau mồ hôi trán, th* d*c ghé sát tai thầy:— Thầy ơi, suýt nguy to! Lúc con đứng bên xe bò đầu hẻm, bỗng thấy chiếc xe hơi đen trờ tới. Một gã mặc âu phục sẫm khoác áo bạt xám xộc thẳng vào trong, giày đinh sắt nện đanh giòn xuống cầu thang hầm văn khố.
Con đứng bên kia đường mà lạnh cả gáy, sợ thầy Tiệp bị kẹt dưới đó. Chương bóp chặt tờ giẻ lau trong nắm tay::— Rồi thầy Tiệp làm sao thoát ra được?— Con nín thở chờ suốt một khắc dài. May sao, thầy Tiệp từ cổng ngách phía vườn hoa bước ra, dáng điệu bình thường không có gì khác lạ.
Ra tới góc phố, thầy đón xe kéo đi về hướng Chợ Cũ. Con chờ thêm một lúc không thấy gì động tĩnh mới chạy tắt qua mấy ngõ hẻm về báo thầy ngay. Nghe đến đó, tảng đá nặng đè trên ngực Đình Chương mới chịu buông lơi một nửa.
Nhưng nét mặt người thợ già lập tức đanh lại:— Gã áo xám xuất hiện chứng tỏ Chiêu đã bắt đầu chột dạ, phái người rà soát lại bản án năm xưa. Từ giờ đến chiều ngày mai là hạn chót giao mười ngàn bản in, chúng ta phải giữ lại bằng chứng vật chất trước khi bộ chữ hoa bị thu hồi.
Theo tôi vào buồng pha mực., chúng ta phải giữ lại bằng chứng vật chất trước khi bộ chữ hoa bị thu hồi. Theo tôi vào buồng pha mực. Buồng pha mực nằm ở góc tối nhất xưởng, sực nức mùi dầu lanh, muội bồ hóng và nhựa thông. Ánh trưa gay gắt bên ngoài chỉ lọt qua khe chớp mục thành những vệt sáng lờ mờ.
Đình Chương mang chiếc hộp nhung the chứa mười hai con chữ hoa mười tám pông đặt lên chiếc bàn mun. Lộc theo sau, cẩn thận gài then gỗ rồi buông tấm bao bố tẩm dầu che kín ô thông gió. Chương châm ngọn đèn hột vịt, quầng sáng vàng vọt rọi lên mười hai con chữ chì antimon sắc lạnh.
Bên cạnh hộp chữ, ông bày sẵn thẩu thạch cao tinh chế nhập từ Pháp mịn như phấn, trắng phau, cùng chén sành, que tre vót mỏng, lọ cồn và con dao trổ phôi thép lưỡi mỏng bén ngót. Thấy học trò bỡ ngỡ, Chương trầm giọng:— Nghề in xưa nay chỉ dạy sắp chữ ngay hàng trên thanh li-nha, gá khuôn chặt trên bàn thạch.
Nhưng muốn vạch tội kẻ quyền thế, con phải thấu suốt từng dấu vết trong thớ kim loại. Hôm nay, tôi truyền cho con kỹ thuật bóc tách bavia và lấy dấu thạch cao pháp chứng.
Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: Chương kẹp con chữ hoa “N”, đặt nằm nghiêng trên mặt gỗ phẳng dưới ánh đèn:— Máy đúc tay thủ công dùng lâu năm sẽ rơ trục, hàm rập đồng cong vênh. Khi rót chì nóng chảy vào khuôn, kim loại tràn qua khe hở vi mô, đông đặc thành gờ bavia thừa mảnh như sợi tóc ở rãnh bụng và chân chữ.
Chương cầm con dao trổ thép. Ngón trỏ tì nhẹ lên sống dao, cổ tay giữ vững như đóng đinh xuống bàn.
Bằng một đường lướt êm ru, chuẩn xác từng phần mười ly tây, lưỡi dao bóc tách sợi kim loại mảnh li ti dài chưa đầy nửa ly khỏi rãnh bụng con chữ, đặt gọn lên mảnh giấy bản mà không làm trầy xước nét chữ hoa.— Sợi bavia này giữ nguyên tỷ lệ đồng oxit của mẻ nấu năm xưa để thử hóa nghiệm.
Còn góc vát lệch trục mười lăm độ ở chân chữ, ta phải lấy khuôn thạch cao lưu giữ hình dạng lập thể. Trước công đường, quân gian tà không thể cãi là do nhòe mực hay xước giấy. Chương múc thạch cao vào chén sành, nhỏ vài giọt nước cất và cồn, khuấy đều thoăn thoắt đến khi hỗn hợp sánh mịn như cháo đặc, không một bọt khí.
Đoạn, ông đẩy chén thạch cao, dao trổ và con chữ hoa “T” sang phía học trò:— Giờ tới lượt con. Chiều ngày mốt bộ chữ này phải trả về khay in mười ngàn bản. Nếu mũi dao phạm vào nét chữ dù chỉ một phần mười ly tây, Tôn Thất Chiêu sẽ nhận ra ngay. Lộc nuốt nước bọt, đón lấy con dao trổ., đón lấy con dao trổ.
Ngón tay cậu run lên bần bật, chuôi dao va vào phôi chì tạo tiếng lách cách rời rạc:— Thầy… con run quá… Lỡ trẹo tay làm trầy nét chữ, quan Đốc phủ bắt tội thì thầy trò mình gánh sao nổi chốn lao tù… Chương đưa bàn tay thô ráp, chai sần vì vệt mực in ăn sâu vào da thịt, đặt nhẹ lên mu bàn tay Lộc:— Bình tâm lại, con.
Bàn tay thợ in không được phép run rẩy trước quyền uy. Chú Hoài năm xưa trước họng súng mật thám vẫn ngẩng cao đầu viết bài. Từng ly từng hào trên con chữ này là sinh mạng, là nỗi oan mười lăm năm của chú con và gia đình tôi. Thở sâu xuống đáy bụng.
Ghì cổ tay xuống bàn mun, lấy ngón cái làm điểm tựa, đừng dùng sức cả cánh tay. Lộc nhắm mắt, hít sâu mùi dầu lanh nồng hắc rồi từ từ mở mắt. Cơn bồn chồn trong lồng ngực lắng xuống. Đôi mắt người thợ trẻ tập trung cao độ vào rãnh bụng con chữ hoa. Cổ tay cậu ghì chặt xuống bàn mun, ngón cái tì chắc vào sống dao.
Lưỡi thép mỏng lách êm ru vào mép kim loại. Một sợi bavia mảnh như tơ nhẹ nhàng tách rời khỏi rãnh bụng, rơi khẽ xuống mặt giấy bản mà không làm trầy xước nét chữ. Không để lỡ một khắc, Lộc múc vệt thạch cao dẻo quánh, miết chặt vào mép chân chữ mang góc vát lệch trục mười lăm độ.
Chất bột dẻo ôm khít lấy góc nghiêng và vết rạn chân chim hình chữ y trên gờ bụng. Hai thầy trò nín thở chờ đợi trong buồng tối ngột ngạt. Chừng một tuần trà, lớp thạch cao ngả sang màu trắng ngà, se lại rồi đông cứng. Chương khẽ gật đầu.
Lộc cẩn trọng nạy nhẹ khối thạch cao nhỏ bằng đốt ngón tay tách khỏi phôi chì, nguyên vẹn không sứt mẻ một mảy may. Dưới ánh đèn hột vịt, mặt trong khối thạch cao hiện lên sắc nét: góc vát nghiêng lệch trục đúng mười lăm độ cùng vết rạn hình chữ y in hằn sâu hoắm, rõ mồn một như một dấu ấn niêm phong bất diệt.— Tốt lắm.
— Chương thở phào, khẽ mỉm cười. — Khuyết tật của cỗ máy đúc năm xưa đã nằm trọn trong tay chúng ta. Chương rút từ túi áo chiếc hộp thiếc tròn nhỏ đã lau sạch.
Ông lót lớp bông gòn mềm xuống đáy, cẩn thận đặt khối thạch cao cùng hai sợi bavia vào giữa, phủ thêm lớp bông rồi đậy nắp, dùng sáp ong miết kín quanh mép để ngăn hơi ẩm. Cầm chiếc hộp thiếc nặng trĩu trên tay, Chương nhìn thẳng vào mắt học trò:— Lộc, con nhớ kỹ.
Giấy tờ có thể bị cạo xóa, lời khai có thể bị mua chuộc, nhưng khối thạch cao và sợi bavia này là vật chứng kim khí, không quyền uy nào có thể phủ chối. Chiếc hộp này là sinh mạng chú Hoài, là danh dự người thợ in lương thiện. Con phải giữ nó kỹ hơn giữ mạng sống mình.
Lộc ôm chặt chiếc hộp trước ngực, giọng nghẹn ngào nhưng đanh thép:— Thầy cứ yên lòng. Dù nát thịt tan xương, con quyết không để chiếc hộp này lọt vào tay kẻ gian!
Chương vừa gật đầu định bảo Lộc cất chiếc hộp vào túi áo ngực thì bên ngoài bỗng vang lên những tiếng giộng thô bạo xé toạc bầu không khí tĩnh mịch của giờ nghỉ trưa. Cánh cửa gỗ buồng pha mực bị đập rầm rầm liên hồi đến mức bụi bặm trên xà rơi lả tả xuống mặt bàn.
Then gỗ rung lên bần bật, r*n r* như muốn gãy đôi dưới sức đập dữ dội. Liền sau đó, tiếng quát tháo the thé, gắt gỏng bằng thứ tiếng Pháp bồi pha lẫn giọng trọ trẹ của viên quản đốc René vọng qua khe cửa:— Ê! Mấy thằng thợ quèn kia! Giờ này trốn chui trốn nhủi trong đó làm trò ma giáo gì hả? Mở cửa ra mau!
Người của quan Đốc phủ Tôn Thất Chiêu vừa tới xưởng, đòi đích thân kiểm tra tiến độ xếp chữ! Mau mở cửa ra trước khi tao đạp tung cái then này! Mặt Lộc cắt không còn giọt máu. Chiếc hộp thiếc trong tay cậu như biến thành một hòn than rực lửa. Ánh mắt Thái Đình Chương sẫm lại, đanh và lặng như mặt bàn thạch đã nguội giữa đêm khuya.