Dưới mái hiên hiệu sách Albert Portail nơi góc đại lộ Bonard giao Catinat, Thái Đình Chương nép sau hàng cột xi măng, đón luồng gió đêm từ sông Sài Gòn. Tiếng vỗ tay cùng lời tung hô Tôn Thất Chiêu từ rạp hát Moderne dội qua lớp cửa kính lớn, làm rung rinh cả vạt bóng tối góc phố.
Dưới ánh đèn cao áp sáng quắc, rạp hát sừng sững như pháo đài quyền uy bọc kín bằng băng-rôn đỏ thêu kim tuyến và những nụ cười tâng bốc.
Nhưng ngay thềm đá, hàng ngũ lính gác bỗng bối rối khi những bóng nhỏ thoăn thoắt của đám trẻ bán báo dạo đầu trần chân đất bắt đầu len lỏi qua đám đông nghìn nghịt, mang theo những xấp giấy bồi còn thơm mùi mực in tươi mới. Thời khắc hành động đã điểm. Cạnh ông, Trần Vĩnh Lộc đứng ghì chặt ghi-đông chiếc xe đạp cọc cạch.
Đôi mắt người thợ trẻ ánh lên tia nhìn bồn chồn phản chiếu từ chùm đèn rực rỡ bên kia đường. Cậu khẽ ghé sát tai thầy:— Thầy Chương, quan Đốc phủ vừa dứt bài diễn thuyết mị dân rồi. Trong rạp vỗ tay vang dội… Liệu mười ngàn tờ báo của mình có chặn nổi cái ghế nghị viên của ông ta không thầy?
Đình Chương không quay đầu, ánh mắt sắc bén vẫn ghim chặt vào tiền sảnh rạp Moderne. Bàn tay thô ráp của ông ôm ghì bọc vải thô trước ngực chứa chiếc hộp gỗ nẹp đồng cùng khuôn phôi đồng rập tay năm 1920 đào từ bãi xỉ than kênh Tàu Hủ. Khối kim loại lạnh ngắt áp sát mạn sườn, truyền qua lớp áo bà ba đen một cảm giác kiên định.
Ông khẽ lắc đầu, giọng trầm và phẳng lặng:— Đừng bồn chồn, chú mày. Tiếng vỗ tay mua bằng bạc chỉ vang được lúc này thôi. Con chữ chì một khi đã đóng xuống trang giấy trắng thì trăm năm bia đá cũng không xóa nổi. Gió sắp nổi rồi.
Lời người thợ cả già vừa dứt thì từ các ngả đường xung quanh, những chấm đen nhỏ thoăn thoắt túa ra như ong vỡ tổ. Mạng lưới hơn ba chục em nhỏ bán báo dạo của nghiệp đoàn thợ in và báo Đuốc Lập Dân mai phục từ sáng đồng loạt xuất hiện.
Từ chân cầu Mống, các ngõ ngách đường dEspagne, bến đò Khánh Hội và rạp Eden, những đứa trẻ chân đất áo vá vai ùa tới. Đứa nào nách cũng kẹp chặt thếp báo dày cộm, lớp vải dầu mở phanh, để lộ các trang phụ trương bốn trang khổ nhỏ còn ấm hơi nhiệt của mẻ in thâu đêm trên chiếc ghe tam bản.
Không một tiếng còi lệnh, tiếng rao lanh lảnh của đám trẻ đồng loạt cất lên, xé toạc màn đêm hoa lệ của đại lộ Bonard:— Báo Đuốc Lập Dân phụ trương đặc biệt đây!— Vụ án chữ chì chấn động mười lăm năm! Báo phát không cho cử tri Nam Kỳ đây!— Sự thật về ứng viên Đốc phủ Chiêu! Tận mắt coi bằng cớ ngụy tạo truyền đơn năm Canh Thân!
Mại vô, mại vô! Âm thanh trong trẻo ấy như lưỡi kéo bén ngót cắt đứt tràng vỗ tay vừa lọt qua khe cửa rạp hát. Tiếng rao dội từ góc hiệu sách sang hè rạp Eden, vang rền trên mặt đường trải nhựa lấp loáng ánh đèn.
Đám trẻ bán báo thoăn thoắt luồn lách giữa dòng xe cộ và người đi bộ, dúi từng tờ phụ trương vào tận tay dòng người đang ùn ứ: từ thầy thông, thầy ký bận âu phục trắng, các vị bô lão bận áo the khăn đóng, cho đến những phu xe kéo bên lề đường:— Đọc đi các bác, các chú!
Coi quan lớn ăn trên ngồi trốc đã hãm hại người ngay như thế nào! Báo tặng không lấy tiền nghen! Dòng người chen chúc bỗng khựng lại. Mười ngàn tờ phụ trương tỏa đi như thác giấy trắng, phủ kín khắp các ngả đường Bonard và Catinat.
Dưới quầng sáng đèn đường và đèn pha rạp hát, hàng trăm cái đầu chụm lại quanh những trang giấy bồi còn thơm mùi dầu lanh. Đình Chương thấy rõ một ký giả của tờ Đông Pháp Thời Báo giật phắt tờ phụ trương, đưa lên ngang mắt kính.
Dưới hàng tít lớn “Góc Chữ Chì Buộc Tội Kẻ Vu Oan” in bằng mực đen nhánh, chuỗi chứng cứ kỹ thuật đanh thép hiện lên rõ mười mươi. Đó là hình ảnh đối chiếu góc vát mười lăm độ ở chân con chữ hoa, vết rạn chân chim hình chữ y trên gờ bụng kim loại do cỗ máy đúc tay rập đồng cong vênh tạo ra.
Đó là bản trích lục hồ sơ EX-78 ngày mười tám tháng mười năm 1920 bị chính tay Tôn Thất Chiêu cạo xóa để che giấu khuyết tật con chữ, bên mép vẫn in rõ chữ ký cùng con triện son của y thời làm Tri phủ.
Và ngay bên dưới là kết quả thuốc thử diêm chất xác nhận tỷ lệ không phẩy ba phần trăm tạp chất đồng trùng khớp tuyệt đối giữa tờ truyền đơn vu oan năm xưa và tài liệu tuyển cử hôm nay.— Trời đất quỷ thần ơi! — Một vị thân hào thốt lên thất thanh.
— Tờ truyền đơn hãm hại chủ bút Thái Đình Hoài mười lăm năm trước… là do chính tay quan Đốc phủ sai đúc chữ ngụy tạo sao? Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: — Nhìn dấu triện son này coi! Rõ mười mươi chữ ký của Tôn Thất Chiêu thời làm Tri phủ! Cạo xóa biên bản tư pháp để đẩy người vô tội vào ngục Côn Lôn!
Trời không dung, đất không tha!— Lại còn cả mẻ chì pha đồng không phẩy ba phần trăm này nữa! Thợ in người ta soi kính hiển vi rành rành ra đây này! Tiếng xì xào trong chớp mắt biến thành làn sóng phẫn nộ sôi sục khắp đại lộ.
Ngay cả hai tên lính mã tà đứng gác bên ngoài bậc tam cấp cũng ghé mắt nhìn vào tờ báo trên tay một người phu xe kéo, mặt mày biến sắc, nòng súng sáu trên tay bất giác chúc xuống nền gạch lát. Tiếng ồn ào ngoài tiền sảnh dội ngược vào khán phòng.
Cánh cửa nách bật mở, Ký Biểu cùng ba tên mật thám Sở Liêm phóng mặc áo bạt xám hốt hoảng lao ra. Thấy đám đông đều giương cao tờ báo vạch trần tội ác năm 1920, Ký Biểu mặt cắt không còn hạt máu. Gã xông tới giằng phắt tờ phụ trương trên tay một cụ già, liếc qua hàng chữ in rồi run rẩy gầm lên:— Đồ phản loạn!
Báo lậu bôi nhọ quan lớn! Tụi bay muốn đi đày Côn Đảo hết hay sao mà dám rải thứ rác rưởi này? Gã vò nát tờ báo, xé toạc làm đôi rồi quát tháo ba tên mật thám:— Bắt hết tụi nhỏ lại cho tao! Tịch thu toàn bộ! Không đứa nào được đọc!
Ba tên mật thám áo bạt xám rút súng sáu dắt ngang hông, hùng hổ xông vào đám đông giật báo và xua đuổi đám trẻ. Nhưng đây là giữa đại lộ Bonard rực rỡ ánh đèn, trước mắt hàng ngàn cử tri trí thức, thương gia và giới cần lao Sài Gòn.— Đứng lại! Mấy người lấy quyền gì mà xé báo của công chúng?
— Một ký giả trẻ bước lên chắn ngang trước họng súng của tên mật thám, ngực ưỡn thẳng. — Báo chí nói về sự thật, có chứng cớ giám định đàng hoàng! Các người muốn dùng bạo lực để bịt miệng công luận hả?— Đúng đó! Có tật giật mình sao mà xé báo người ta?
— Đám đông gầm lên phẫn nộ, siết chặt thành bức tường người vây kín lấy Ký Biểu và lũ mật thám. Mấy em nhỏ bán báo lanh lợi luồn qua hàng rào lính gác, tiếp tục tung từng thếp báo lên không trung. Từng tờ giấy in bay rợp trời như bầy chim trắng dưới ánh đèn cao áp, rơi xuống đầu, xuống vai dòng người đang cuộn trào sóng gió.
Ánh đèn chớp máy ảnh của các phóng viên loé lên liên hồi, soi rõ bộ mặt trắng bệch, hoảng loạn của Ký Biểu. Làn sóng người không thể nào ngăn cản được nữa. Tiếng la ó, tiếng chất vấn dồn dập như sấm sét xé tan màn đêm:— Vô trong!
Phải hỏi cho ra lẽ trước mặt bàn dân thiên hạ!— Kẻ ngụy tạo bằng chứng vu oan giết người không có tư cách ngồi vào Hội đồng Quản hạt! Đi vô! Dưới sức ép kinh người của hàng trăm cử tri phẫn nộ, cánh cửa lớn bằng gỗ gụ bọc đồng của rạp Moderne rung lên bần bật rồi bị đẩy tung ra với tiếng “rầm” chát chúa.
Luồng gió đêm cuốn theo những tờ phụ trương bay xào xạc tràn thẳng vào đại sảnh rạp hát, phá tan bầu không khí trang nghiêm, quyền quý giả tạo bên trong. Từ vị trí dưới mái hiên, qua khoảng cửa mở toang, Đình Chương nhìn thấy bóng Tôn Thất Chiêu đang đứng sững trên bục gỗ bọc nỉ đỏ thắm giữa sân khấu rực rỡ ánh đèn.
Chiêu vừa nâng chiếc ly pha lê định đáp từ lời chúc tụng của đám quan chức thực dân thì toàn thân khựng lại, chiếc ly trên tay chao đảo làm sánh cả rượu đỏ.
Dáng vẻ tự mãn hằng ngày đông cứng lại thành nỗi bàng hoàng khi y trố mắt nhìn những tờ phụ trương bay phấp phới khắp lối đi và dòng người ào ạt tràn vào khán phòng, miệng không ngừng hô vang hai chữ “vu oan”.
Bài diễn thuyết mị dân cùng buổi tiệc mừng chiến thắng của quan Đốc phủ bị ngắt quãng giữa chừng, chìm nghỉm trong cơn bão công luận đang cuộn trào dữ dội. Bên cạnh Chương, Lộc th* d*c, hai mắt rưng rưng nhìn thầy:— Thầy Chương ơi… Cơn bão nổi lên rồi! Sự thật phơi bày ra rồi thầy ơi!
Đình Chương đặt bàn tay rắn rỏi lên vai người học trò, khẽ siết nhẹ. Đôi mắt thợ in già sau mười lăm năm nhẫn nhục trong bóng tối sâu thẳm giờ đây bừng lên ánh sáng thanh thản và đanh thép. Thời khắc của công lý đã điểm.
Những con chữ chì nhỏ bé, ngay thẳng rốt cuộc đã làm nên cơn cuồng phong làm lung lay bức bình phong quyền lực tột đỉnh. Giữa cảnh hỗn loạn và những tiếng xì xào dậy sóng khắp hội trường, Chương hít sâu một hơi, chỉnh lại nếp áo bà ba bạc màu, tay ôm chặt hộp gỗ đựng chứng cứ rảo bước thẳng vào rạp theo lối cửa chính.