Nấp sau tấm liếp nứa ẩm mục của quán nước chè chén đầu ngõ đường dEspagne, Thái Đình Chương giữ cho hơi thở phẳng lặng, đôi mắt sắc lẹm dõi theo hai cái bóng lừng lững mặc áo bạt xám. Chúng đi đi lại lại dưới quầng sáng vàng vọt của ngọn đèn khí đốt, thỉnh thoảng liếc nhìn về phía lối vào căn gác xép của ông.
Bất chợt, từ góc tối bên hông xưởng thợ rèn cũ, ba tiếng chim lợn rúc lên gãy gọn—tín hiệu báo động đã giao ước từ trước của thằng Lộc. Chương khẽ nghiêng đầu.
Ở đầu ngõ bên kia, Phan Khắc Tiệp vừa ghìm chiếc xe đạp đứng sững lại, hai tay ghì chặt chiếc cặp da tài liệu vào trước ngực, ánh mắt sau cặp kính đồi mồi căng như dây đàn khi thấy hai gã mật thám đang rảo bước áp sát. Tình thế ngàn cân treo sợi tóc.
Không chần chừ một khắc, Chương khẽ huých tay ra hiệu cho Lộc đang nấp sau đống sọt rác giữ thế nghi binh, rồi chính ông lách nhanh qua khoảng tối nhập nhoạng.
Khi bóng hai gã áo bạt xám vừa bị che khuất bởi chiếc xe bò chở củi đậu ven đường, Chương đã lướt tới sau lưng Tiệp, đặt bàn tay chai sần lạnh ngắt lên bả vai người luật sư trẻ:— Đừng ngoái lại, thầy Tiệp. Dắt xe theo tôi, thật êm chân.
Tiệp thoáng giật mình, nhưng nhận ra chất giọng trầm đục quen thuộc, anh lập tức nén tiếng thở dồn, cúi thấp đầu đẩy chiếc pê-đan.
Chương dẫn Tiệp quẹo ngoắt vào con hẻm phụ lát ván gỗ trơn tuột, rồi đẩy nhẹ cánh cửa liếp phía sau của tiệm thuốc bắc Vạn Xuân Đường—chỗ quen biết lâu năm chuyên cung cấp phèn chua và mỡ cừu làm dung môi lau máy cho xưởng Viễn Đông.
Mùi quế chi, hoa hồi và thược dược ngai ngái nồng đượm lập tức trùm lấy hai người, nuốt chửng mọi tiếng động ngoài phố. Họ luồn qua gian kho chất đầy bao tải thảo mộc, trổ ra một lối ngách thông sang đường Paul Blanchy.
Hai gã áo bạt xám lúc này mới phát giác dấu vết thì trước mắt chỉ còn là bãi đất trống ẩm ướt và vệt bánh xe kéo mờ nhạt trong màn sương chập tối. Trụ sở của nhật báo “Đuốc Lập Dân” nằm sâu trong khúc quanh tối tăm nhất của đường Paul Blanchy, nép mình sau hàng rào râm bụt rậm rạp.
Căn nhà gạch ba gian lợp ngói âm dương cũ kỹ, bên ngoài treo tấm biển gỗ khắc bốn chữ quốc ngữ sơn son đã bong tróc từng mảng. Khác với vẻ lộng lẫy, ồn ào của những tòa báo lớn trên đại lộ Charner, nơi này chìm trong sự tĩnh lặng trầm mặc. Chương gõ ba tiếng nhẹ, rồi bồi thêm hai tiếng đanh gọn lên thanh then cửa gỗ.
Cánh cửa hé mở kêu cọt kẹt. Chủ bút Bùi Duy Giác hiện ra trong bộ đồ bà ba trắng ngả màu cháo lòng. Dưới ánh đèn dầu tù mù, gương mặt ông trạc tứ tuần khắc khổ, đôi gò má nhô cao và khóe mắt hằn sâu những nếp nhăn nhọc nhằn. Trên hai ngón tay trỏ và ngón giữa của ông còn vàng khè vệt ám khói thuốc rê Cẩm Lệ.— Anh Chương…
— Giác tròn mắt ngạc nhiên, vội nghiêng mình mở rộng cửa. — Cả thầy Tiệp nữa sao? Vào mau, ngoài ngõ gió chướng dữ lắm. Thanh then gỗ cài chặt lại. Căn phòng biên tập nồng nặc mùi mực in dầu lanh hòa lẫn mùi khói thuốc rê cay sè.
Trên chiếc bàn gỗ gõ đen bóng, một tách trà sen đặc quánh đã nguội ngắt từ lâu, bên cạnh là chiếc gạt tàn bằng đồng chất đầy tàn thuốc cuốn. Sau khi ngồi xuống ghế đẩu, Thái Đình Chương không nói một lời thừa thãi. Ông mở chiếc túi vải thô đeo chéo bên hông, cẩn trọng nhấc từng món đồ đặt lên mặt bàn trước mặt Ký Giác.
Đầu tiên là tờ truyền đơn năm 1920 rách mép, ố vàng loang lổ bởi thời gian. Kế đến là chiếc khuôn phôi đồng rập tay màu đỏ xỉn, dài chừng một tấc, vừa được ông đào lên từ đống xỉ than kho phế liệu kênh Tàu Hủ đêm trước, trên thân rãnh còn in rõ góc vát lệch trục mười lăm độ và vết nứt hình chữ y độc bản.
Cuối cùng, Tiệp mở cặp da, trải rộng tập ghi chép pháp chứng cùng miếng giấy thấm lưu giữ vệt kết tủa màu lam biếc của phản ứng thuốc thử.— Anh Giác, anh nhìn kỹ đi, — giọng Chương trầm xuống, từng lời rơi ra nặng như chì thỏi. — Mười lăm năm trước, chú Hoài chết rục xương ngoài hầm đá Côn Lôn vì tờ giấy này.
Mười lăm năm nay, tôi cắn răng nhẫn nhục nhặt từng con chữ vụn để chờ ngày này. Toàn bộ con chữ hoa trên tờ truyền đơn vu oan năm xưa và tập tài liệu vận động tuyển cử mà quan Đốc phủ Tôn Thất Chiêu vừa ép xưởng Viễn Đông in ấn… đều chung một gốc rạ mà ra.
Vết rạn cơ học và tỷ lệ không phẩy ba phần trăm tạp chất đồng này là bằng chứng rành rành không thể chối cãi. Bùi Duy Giác run rẩy vươn bàn tay xương xẩu cầm lấy tờ truyền đơn cũ, rồi áp chiếc khuôn phôi đồng lên mặt kính lúp đặt trên bàn. Bàn tay người làm báo từng trải khẽ run lên bần bật.
Ký ức về người bạn tri giao Thái Đình Hoài—chàng ký giả trẻ tuổi khảng khái năm xưa từng cùng ông thức trắng đêm bên khay chữ—đột ngột ùa về bóp nghẹt buồng ngực. Hai giọt nước mắt đục ngầu ứa ra nơi khóe mắt trũng sâu của Ký Giác, rơi tí tách xuống mặt gỗ bàn:— Chú Hoài ơi…
Oan khuất ngút trời mười lăm năm, cuối cùng cũng tìm ra manh mối rồi! Anh Chương, anh giữ được những thứ này… thật là phi thường! Tiệp đẩy gọng kính đồi mồi, giọng đanh thép tiếp lời:— Bác Giác, chúng tôi không thể đem những thứ này lên Tòa Thượng thẩm nữa. Sáng nay, đích thân Chưởng lý Maurice đã dọa tước thẻ hành nghề của tôi.
Tôn Thất Chiêu vừa vận động Thống đốc Nam Kỳ ký một sắc lệnh khẩn cấp, trao toàn quyền kiểm duyệt cho Sở Liêm phóng và cấm tiệt mọi nhật báo nhắc đến quá khứ của hắn. Các tòa báo lớn trên đường Catinat đều đã bị khóa miệng bằng con dấu đỏ.— Tôi biết sắc lệnh đó rồi, — Giác rít một hơi thuốc rê, nhả ra làn khói xám đặc quánh.
— Chiều nay mật thám đã gửi trát cảnh cáo đến tận cửa tòa soạn này. Hễ hé răng một chữ về cuộc bầu cử Hội đồng Quản hạt, chúng sẽ niêm phong máy in ngay tức khắc.— Vậy nên, chúng ta không thể trông chờ vào một phiên tòa bị bưng bít, — Tiệp gằn từng tiếng, đôi mắt sáng quắc.
— Chúng ta phải dùng chính công luận để đánh sập chiếc ghế của Tôn Thất Chiêu. Chúng tôi muốn nhờ bác Giác và tờ “Đuốc Lập Dân” xuất bản một số phụ trương điều tra đặc biệt. Bốn trang khổ nhỏ, in toàn bộ chứng lý quang học, hình ảnh vết nứt con chữ và bản phân tích thuốc thử.
Chúng ta sẽ phát không mười ngàn bản đến tận tay cử tri ngay tại đêm diễn thuyết ở rạp Moderne! Bùi Duy Giác sững người. Làn khói thuốc lơ lửng trước mặt ông như đông cứng lại.
In một phụ trương điều tra không qua kiểm duyệt, công khai vạch trần một Đốc phủ sứ quyền thế ngút trời đang được chính quyền bảo bọc—đó không chỉ là mất môn bài, mà là đối mặt với ngục tù, gông cùm và sự trả thù tàn khốc của Sở Mật thám Catinat.
Gian phòng rơi vào tĩnh lặng tuyệt đối, chỉ còn tiếng tích tắc khô khốc của chiếc đồng hồ quả lắc treo tường. Thái Đình Chương nhìn thẳng vào mắt người bạn cũ, giọng điềm tĩnh nhưng chứa đựng sức nặng ngàn cân:— Tôi biết đề nghị này nguy hiểm tới mức nào. Cơ nghiệp cả đời anh gây dựng có thể tan thành tro bụi chỉ sau một đêm.
Nếu anh từ chối, tôi và thầy Tiệp sẽ tự tìm cách khác, tuyệt nhiên không một lời oán trách. Bùi Duy Giác ngẩng đầu lên, nhìn chăm chú vào di ảnh nhỏ của Thái Đình Hoài kẹp trong ngăn tủ sách phía sau.
Bàn tay ông nắm chặt lại thành nắm đấm, rồi bất thần đập mạnh xuống mặt bàn gỗ khiến tách trà sen nảy lên:— Anh Chương nói vậy là coi thường thằng Giác này rồi! Năm xưa chú Hoài vì bảo vệ đồng sự mà một mình gánh hết tội trạng, bước lên tàu đày ra Côn Đảo không một lời than van.
Mười lăm năm qua, tôi cắn rơm cắn cỏ giữ tờ “Đuốc Lập Dân” này là để làm gì? Chẳng lẽ để cúi đầu làm nô bộc cho lũ quan tham ô lại bẻ cong ngòi bút hay sao? Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: Giác đứng phắt dậy, đôi mắt đỏ hoe rực lên một ngọn lửa kiên quyết:— Báo Đuốc Lập Dân nhận ván cược này!
Dẫu có phải vào Khám Lớn ngồi bóc lịch hay máy in bị đập nát, tôi cũng phải tát một gáo nước lạnh vào mặt quan Đốc phủ Tôn Thất Chiêu trước bàn dân thiên hạ! Ngay tại bàn viết, ba người chụm đầu rà soát từng dòng chữ của bản thảo phụ trương đặc biệt.
Tiêu đề lớn được vạch bằng nét mực son đỏ chót: "GÓC CHỮ CHÌ BUỘC TỘI KẺ VU OAN".Bùi Duy Giác cầm bút chấm mực, bàn tay không còn chút do dự, ký xoẹt một nét dứt khoát dưới dòng chữ phê duyệt ấn loát:— Đêm mai, tôi sẽ huy động cánh thợ tin cẩn nhất, thức trọn canh ba để lên khuôn…
Chữ ký chưa kịp ráo mực thì bỗng nhiên, ngoài đầu hẻm Paul Blanchy, một tràng còi tuần cảnh the thé xé toang màn đêm tĩnh mịch. Ngay sau đó là tiếng chân chạy rầm rập trên mặt đường đá dăm. Cánh cửa gỗ phía trước rung lên bần bật bởi những cú đập dồn dập đến nghẹt thở.
Tiếng người giao liên của tòa báo th* d*c hốt hoảng vang qua khe cửa:— Bác Giác ơi! Chú Chương ơi! Mở cửa mau! Mật thám Catinat… lính mã tà bao vây khắp các ngả rồi!