Mùi dầu trẩu thô ngai ngái quyện chặt với khói nhang trầm, tạo nên một luồng khí lạnh ngắt quẩn quanh gian linh đường. Hà Ngọc Liêm quỳ bất động trên nền gạch xám, lưng thẳng tắp dưới lớp áo xô gai thô ráp.
Trước mặt nàng, cỗ quan tài bằng gỗ dầu của Tề Trọng Uy vẫn chưa ráo lớp sơn then, nến trắng hai bên chập chờn rọi bóng nàng đổ dài trên vách đất.
Tề Trọng Uy mất trong một đêm mưa lạnh buốt, khi vạc dầu nấu thử ở xưởng riêng còn chưa kịp nguội, để lại cho nàng đứa con trai bốn tuổi và một xưởng ép đứng trước muôn trùng dòm ngó. Bên cạnh, Tề Hoài Chương co ro nép sát vào tà áo mẹ.
Đứa trẻ gầy gò, đôi mắt to đen láy giống hệt người cha quá cố, hai bàn tay nhỏ xíu siết chặt lấy gấu áo xô của Liêm không dám buông."Rầm!"Cánh cửa linh đường nặng nề bị một lực đạp mạnh tung ra, gió bấc ùa vào thổi bạt ngọn nến trắng, tàn tro bay lả tả. Một toán gia đinh cầm gậy gộc chia nhau chắn kín bậc thềm.
Tề Trọng Khang sải bước tiến vào, vạt áo gấm thêu chỉ bạc lướt qua ngưỡng cửa tang gia. Trên tay hắn, chiếc quạt ngà khẽ gõ từng nhịp vào lòng bàn tay dẫu tiết trời kinh thành đang giữa mùa đông buốt giá. Theo sát gót là Mậu Thị, mặt hoa da phấn che không nổi khóe môi trễ sâu cay nghiệt.
Không một nén hương cắm lên bàn thờ người đã khuất, Mậu Thị bước thẳng tới trước mặt Liêm, rút từ trong tay áo ra một tờ giấy Tuyên Thành ném thẳng xuống nền gạch:"Hà thị, chớ có quỳ đó mà giả vẻ tang tóc đáng thương! Nhìn cho rõ văn tự này đi rồi tính nợ!"Tờ giấy đáp ngay cạnh đầu gối Liêm.
Nàng không vội nhặt, chỉ rủ rèm mi nhìn lướt qua hàng chữ son đỏ quạch. Tề Trọng Khang khẽ hắng giọng, ngữ điệu mang theo vẻ kẻ cả của bậc gia chủ:"Đệ muội, việc Trọng Uy đột ngột qua đời quả là nỗi đau của Tề gia. Nhưng việc công ra việc công, việc họ ra việc họ.
Khi sinh thời, Trọng Uy lén lút vay mượn của Tiền phường kinh kỳ tới mười hai ngàn lượng bạc để gom hạt tích trữ, nay chủ nợ kéo đến tận cửa đại phủ đòi siết nợ. Tề gia không thể vì một chi thứ làm ăn thua lỗ mà khuynh gia bại sản.
Ngươi là vợ góa, xưởng riêng của Trọng Uy bên bờ đông sông Vị phải cấn trừ sang cho Chi Cả đứng ra gánh vác món nợ này."Mậu Thị nhếch mép, cất giọng the thé bồi thêm:"Mười hai ngàn lượng bạc trắng đấy! Trọng Uy cả đời chỉ biết cắm đầu vào mấy cái cối đá, làm sao tiêu hết ngần ấy tiền?
Ta thấy rõ ràng là ngươi thông đồng với gã phu xe chuyên chở hạt ngoài bến Chu Ma, tuồn bạc của Tề gia ra ngoài bao nuôi gian phu! Trọng Uy tính tình chất phác, phát hiện ra đôi gian phu dâm phụ các ngươi mới uất ức mà bộc phát trụy tim! Đồ đàn bà bất trinh, ngươi còn mặt mũi nào đòi giữ lại xưởng ép?
Khôn hồn thì ký vào giấy gán xưởng, nếu không ta giải ngươi lên Thương Lệnh Ty, cho cả kinh thành này thấy bộ mặt lăng loàn của ngươi!"Hoài Chương run bắn người trước tiếng quát the thé, òa khóc vùi mặt vào ngực mẹ:"Mẹ ơi... con sợ...""Chương nhi ngoan, không sợ."Liêm vỗ nhẹ lên lưng con, giọng nàng trầm thấp, phẳng lặng đến kỳ lạ.
Nàng đưa bàn tay có những vết sẹo nhỏ do dầu bắn nhặt tờ khế ước lên, thong thả đứng dậy. Dáng người nàng mảnh dẻ trong bộ tang phục, nhưng cái bóng in lên tường lại vững chãi như một cột gỗ nghiến.
Nàng đưa tờ giấy sát lại ngọn đèn dầu lay lắt, ngón tay miết nhẹ mép giấy rồi đưa lên mũi ngửi:"Mực son dùng điểm chỉ vương mùi dầu trẩu pha chì của tiệm giấy bút ngõ Tây, vết son còn chưa khô thấu thớ giấy, rõ ràng chỉ vừa mới ấn xuống chưa đầy một canh giờ."Ánh mắt Liêm dời từ tờ giấy sang gương mặt hơi biến sắc của Trọng Khang, từng lời thốt ra đanh gọn:"Chồng ta quanh năm làm bạn với vồ đập nêm gỗ, ngón trỏ tay phải từng bị kẹp dập khớp xương, mỗi khi cầm bút ký tên, nét phẩy cuối bao giờ cũng hơi hếch ngược lên chừng nửa lóng tay.
Nét chữ trên tờ khế này mượt mà, bay bướm, là nét chữ của kẻ ngày ngày chỉ quen phe phẩy quạt ngà, chưa từng nếm mùi lao dịch nơi xưởng thợ.
Tề đại gia muốn cướp xưởng riêng của em trai vừa nằm xuống, cũng nên tìm một thợ khắc chữ cho tử tế hơn một chút.""Ngươi... tiện phụ to gan!"Trọng Khang sượng mặt, chiếc quạt ngà siết chặt trong tay. Hắn không ngờ một nữ nhân phòng khuê lại có thể tinh tường nhận ra vết mực và nét bút chuẩn xác đến thế.
Mậu Thị thẹn quá hóa giận, ngoảnh ra ngoài cửa gào lớn:"Các bô lão mau vào mà xem! Con dâu chi thứ bất kính, vu vạ cho đại bá, ăn vụng còn dám lớn giọng ở chốn linh thiêng!"Bên ngoài hiên, năm sáu vị bô lão râu tóc hoa râm bước vào. Nhưng không một ai nhìn vào quan tài Trọng Uy, cũng không ai nhìn vào tờ văn tự nợ giả mạo.
Một vị trưởng lão ho khẽ một tiếng, mắt nhìn mũi, mũi nhìn tim, cất giọng ráo hoác:"Hà thị, Trọng Uy đã mất, chi thứ không còn đàn ông gánh vác nghiệp lớn. Chi Cả đứng ra bảo toàn danh tiếng gia tộc là việc hợp lẽ. Ngươi dây dưa cãi cự chỉ làm bôi gio trát trấu vào gia phong họ Tề.
Ký giấy chuyển nhượng xưởng đi, đừng để tộc quy phải cưỡng chế."Nhìn ánh mắt tránh né của những người đứng đầu dòng họ, Liêm hiểu ngay cục diện. Bạc trắng của Chi Cả đã bịt kín mắt mũi tai miệng của toàn bộ bô lão.
Cái chết của Trọng Uy quá nhiều uẩn khúc, mà tờ giấy nợ mười hai ngàn lượng này chính là cái thòng lọng siết chặt để tước đoạt toàn bộ tâm huyết của vợ chồng nàng. Nếu nàng tiếp tục ở lại đòi công đạo, bọn chúng sẽ không ngần ngại dìm hai mẹ con nàng xuống đáy sông Vị giữa đêm đông mù mịt để trừ hậu họa.
Trong vạc dầu đang sôi, con cá nhỏ muốn sống thì phải nhảy ra ngoài trước khi bị nấu rục xương. Liêm không kêu oan nửa lời, cũng không rơi lấy một giọt nước mắt yếu mềm. Nàng đặt tờ khế nợ xuống bàn hương án, lạnh lùng nhìn thẳng vào vợ chồng Trọng Khang:"Tờ khế ước ngụy tạo này, ta tuyệt đối không ký.
Nhưng cái xưởng hoang tàn ấy, các người muốn lấy thì cứ việc lấy."Nàng hít một hơi sâu, giọng nói rõ ràng vang khắp gian linh đường:"Đổi lại, Tề Trọng Khang, hãy viết ngay văn tự trục xuất mẹ con ta khỏi gia phả họ Tề.
Ghi rõ: Từ nay về sau, Hà Ngọc Liêm và Tề Hoài Chương không còn dính líu đến gia tộc họ Tề, mọi ân oán nợ nần của chi thứ chấm dứt tại đây, sống chết đôi bên không cùng can dự."Trọng Khang thoáng lộ vẻ sững sờ, dường như không ngờ Liêm lại dứt khoát chặt đứt đường lui như vậy.
Nhận thấy mục đích chiếm đoạt xưởng dầu sắp đạt được mà không tốn công kiện cáo, Mậu Thị vội bấm mạnh vào tay chồng, thì thầm giục giã."Được! Bản gia chủ chấp thuận!" Trọng Khang lập tức vẫy tay gọi gia nhân đem nghiên mực và giấy đỏ vào. Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: Vài dòng chữ mực đen nhanh chóng được hạ xuống.
Liêm không chút do dự, bước tới nhúng ngón tay vào đĩa mực đen kịt, ấn mạnh dấu tay đoạn tuyệt lên tờ văn tự trục xuất. Ấn xong, nàng đưa tay giật phắt dải khăn xô trắng trên đầu mình xuống, ném thẳng vào chậu than đang cháy hừng hực trước linh cữu.
Ngọn lửa bùng lên thiêu rụi mảnh vải tang trong chớp mắt."Trọng Uy, chàng nhìn cho rõ mặt những kẻ này."
Nàng khẽ thì thầm trước cỗ quan tài, rồi quay phắt người lại, "Chương nhi, đi theo mẹ."Nàng dắt con trai vào gian buồng phía sau, không màng đến những rương hòm gấm vóc hay đồ trang sức của hồi môn đã bị gia đinh canh giữ. Thứ nàng gói ghém vào chiếc tay nải vải thô sờn cũ chỉ có vài bộ quần áo chàm ấm áp của hai mẹ con.
Cuối cùng, nàng cúi xuống gầm phản, lôi ra một chiếc hộp gỗ dài. Bên trong chiếc hộp phủ nhung đã phai màu là một chiếc muôi đồng thử dầu. Cán muôi bằng gỗ mun đen nhánh, bóng loáng dấu tay của người cha thợ ép thuở trước; lòng muôi bằng đồng đỏ sâu hoắm, mép khắc từng vạch đo độ sánh của dầu.
Đây là vật báu duy nhất người cha để lại khi gả nàng vào họ Tề, cũng là thứ đã cùng nàng và Trọng Uy thức trắng bao đêm bên lò lửa để tìm ra bí quyết tinh lọc hạt. Nàng giấu chiếc muôi đồng vào sâu trong tay áo, dắt Hoài Chương bước thẳng ra ngoài.
Đại môn Tề phủ mở toang rồi đóng sầm lại sau lưng hai mẹ con với một tiếng "cạch" khô khốc, tựa như một nhát đao chém đứt chín năm làm dâu nhẫn nhục. Gió bấc rít từng hồi qua những mái ngói rêu phong của Đông Phố, cuốn theo cát bụi xám xịt mù mịt khắp mặt đường lát đá.
Kinh thành về đêm hanh khô và buốt giá đến cắt da cắt thịt. Đến ngã ba đường ngập trong bóng tối mịt mùng, Hoài Chương ngước khuôn mặt tái nhợt vì lạnh lên nhìn mẹ, đôi môi nhỏ run rẩy:"Mẹ ơi... Đêm nay lạnh quá, mẹ con mình đi đâu?"Hà Ngọc Liêm dừng bước.
Nàng siết chặt chiếc muôi đồng lạnh ngắt trong tay áo, ngón tay miết mạnh lên đường gờ kim loại sắc bén. Đôi mắt nàng phẳng lặng không một gợn sóng, hướng thẳng ánh nhìn về phía cuối con đường—nơi mùi khói dầu khét nồng và muội than đen đặc của xóm thợ Nam Hạng đang âm ỉ bốc lên giữa trời đông:"Đi tìm lửa, Chương nhi. Nơi nào có lửa và vạc dầu, nơi đó mẹ con ta dựng lại cơ đồ."