Thời gian, thứ mà Canon từng nghĩ mình hiểu rõ nhất, giờ đây trôi qua theo một cách khác.
Không còn là những nhịp thở đếm được của sáng thế, không còn là khoảng cách giữa một mệnh lệnh Thần ngữ và hệ quả của nó. Đây là một loại thời gian chậm rãi, âm thầm, không cần ai gọi tên - thời gian của thứ tự lớn lên.
Hành tinh từng chỉ có một cấu trúc đơn giản run rẩy giữa vùng nước nông giờ đã khác hẳn. Những vùng nước ấy giờ dày đặc sự sống - có thứ bám chặt vào đá như thể sợ bị cuốn trôi, có thứ trôi lững lờ theo dòng, và có thứ, lần đầu tiên, biết tự đẩy mình về phía trước.
Cả hai cùng ngồi trên một mỏm đá nhìn xuống, vai gần như chạm vai. Anomaly khẽ đưa tay, mân mê góc tà áo sapphire của Canon giữa hai ngón tay - không kéo, không giữ chặt, chỉ là một cử động lặp đi lặp lại vô thức trong lúc mắt cậu dán chặt vào những sinh linh nhỏ bé đang cựa quậy dưới vùng nước.
Canon ngồi thẳng lưng cạnh đó, tay đặt trên đầu gối, không gạt tay Anomaly ra, cũng không nhìn xuống nó - ánh mắt cậu hướng thẳng về phía sinh linh đang di chuyển, còn cảm nhận về góc áo đang bị vò nhẹ chỉ lặng lẽ trôi qua như một điều đã quá quen thuộc.
Không ai trong hai người tạo ra những thứ đang bơi, đang bò, đang bám dưới kia.
Đó là điều khiến Canon bứt rứt nhất.
Trong toàn bộ những gì cậu từng biết về Omniverse, mọi biến chuyển đều có một khởi điểm rõ ràng: một câu Thần ngữ, một ý chí, một cái tên được gọi ra. Nhưng giờ, một sinh vật nhỏ bé dưới kia đang di chuyển - không phải vì Canon ra lệnh, không phải vì Anomaly xô đẩy nó bằng biến động - mà vì chính nó *chọn* di chuyển.
Nó có thể dừng lại.
Nó có thể đổi hướng.
Và không ai, kể cả hai vị Thần đang đứng nhìn nó từ trên cao, biết trước nó sẽ làm gì tiếp theo.
I.
Một dòng sinh vật nhỏ, thân trong suốt, không lớn hơn một hạt cát, bắt đầu tách khỏi vùng nước nơi nó sinh ra. Chúng trôi dạt theo một hướng nhất định - không ngẫu nhiên, cũng không theo dòng chảy tự nhiên của nước.
Anomaly nghiêng người tới trước, gần như chúi cả người xuống mỏm đá để nhìn cho rõ.
"Chúng đang đi đâu?" - ánh mắt cậu hỏi, quay sang Canon.
Canon không trả lời ngay. Không phải vì cậu không muốn, mà vì lần đầu tiên trong đời, câu trả lời thành thật nhất là: cậu không biết.
The tale has been taken without authorization; if you see it on Amazon, report the incident.
Điều đó lẽ ra phải khiến cậu khó chịu. Trong suốt quãng thời gian dựng nên các quy luật vận hành Omniverse, Canon luôn là người nắm giữ đáp số trước khi câu hỏi kịp hình thành. Nhưng lần này, cậu chỉ đứng đó, nhìn theo dòng sinh vật nhỏ đang rời xa nơi chúng được sinh ra, và để cho sự không biết ấy tồn tại mà không vội vàng lấp đầy nó.
Anomaly, ngược lại, không hề thấy phiền lòng. Cậu dịch lại gần Canon hơn một chút - không chạm vào, chỉ là khoảng cách ngắn dần theo thói quen đã hình thành từ những chương trước - và tiếp tục quan sát, ánh mắt sáng lên như thể vừa tìm được một trò chơi mới.
Lần này Canon không lùi lại.
II.
Ở một khúc quanh của vùng đất mới, dòng sinh vật chia làm hai hướng.
Một bên là vùng nước ấm, giàu khoáng chất - nguồn năng lượng dồi dào, nhưng cũng là nơi áp suất bất ổn, nơi từng đợt nhiệt bùng lên không báo trước.
Một bên là vùng nước lạnh hơn, nghèo dinh dưỡng, nhưng yên tĩnh.
Một cá thể tách đàn, tiến về phía vùng nước ấm.
Nó không sống được lâu.
Một khoảng thời gian sau - với Canon và Anomaly là một khoảnh khắc, với sinh vật ấy có lẽ là cả một đời - một cá thể khác xuất hiện, đối diện với cùng một ngã rẽ. Lần này nó dừng lại nơi ranh giới, dường như *chần chừ*, rồi chọn hướng còn lại.
Canon quan sát điều đó lâu hơn bất kỳ điều gì cậu từng quan sát.
Đây không đơn thuần là biến đổi vật chất được lập trình sẵn bởi các quy luật cậu đã đặt ra. Đây là một dạng gì đó rất sơ khai của *quyết định* - không phải trí tuệ, không phải ý thức như của Thần, chỉ là bản năng phản ứng lại với thứ đã từng gây tổn hại. Một hình thức ghi nhớ không cần ký ức.
Nhưng với Canon, chỉ riêng điều đó thôi đã đủ để cậu đứng lặng.
III.
Nếu như trước đây Hỗn Loạn với Anomaly chỉ đơn thuần là biến động - một cơn bão, một vết nứt không gian, một quỹ đạo lệch hướng - thì giờ cậu đang nhìn thấy một dạng biến động hoàn toàn khác.
Sinh vật này không chỉ *bị* thay đổi bởi môi trường.
Nó *phản ứng lại*.
Một biến động xảy ra, nó thay đổi cách sống. Nó thay đổi, môi trường quanh nó bị tác động ngược lại theo một cách nhỏ nhoi. Môi trường tiếp tục biến đổi, nó lại thích nghi thêm một lần nữa.
Một vòng lặp đang hình thành - không đóng kín như quỹ đạo Canon từng dựng, cũng không hỗn loạn vô định như những gì Anomaly từng tạo ra một mình. Đó là thứ gì đó ở giữa, một điệu nhảy chậm rãi giữa hai thái cực mà cả hai người bọn họ đại diện.
Anomaly nhìn rất lâu, im lặng hiếm hoi đối với cậu.
Rồi, theo một thói quen đã ăn sâu từ những buổi cùng nhau lang thang quan sát thế giới, cậu khẽ đưa tay, vò nhẹ góc tà áo sapphire của Canon. Không nắm chặt, không kéo, chỉ là một điểm neo rất nhỏ.
Canon nhìn xuống bàn tay ấy trong một khoảnh khắc.
Rồi cậu không gạt ra.
IV.
Có một buổi, Canon quyết định thử làm điều mà cậu vẫn luôn làm giỏi nhất: tính toán.
Cậu xem xét mọi yếu tố - mật độ khoáng chất trong nước, độ ổn định nhiệt độ, chu kỳ ánh sáng, tốc độ dòng chảy, cấu trúc cơ thể của từng nhánh sinh vật. Từ đó, cậu đưa ra một dự đoán rất rõ ràng về việc nhánh nào sẽ tồn tại, nhánh nào sẽ biến mất.
Nhưng thực tế lại rẽ theo một hướng khác.
Một nhánh sinh vật mà theo mọi tính toán của Canon đáng lẽ phải biến mất từ lâu, lại âm thầm tồn tại, ẩn mình trong một khe đá nhỏ mà cậu không tính đến. Một nhánh khác, với mọi lợi thế vượt trội, lại bị một cơn địa chấn bất ngờ xóa sổ hoàn toàn.
Canon đứng rất lâu trước sự sai lệch đó.
Không phải vì các quy luật cậu tạo ra có lỗi. Mà bởi có quá nhiều biến số nhỏ, quá nhiều những điều tình cờ không đáng kể riêng lẻ, nhưng khi cộng dồn lại đã tạo nên một kết quả không thể lường trước.
Đây là lần đầu tiên Canon chạm phải giới hạn của chính khả năng dự đoán - không phải vì cậu yếu đi, mà vì cậu đang đứng trước một thứ vận hành theo một logic khác hẳn với logic sáng thế.
V.
Ở một nơi khác của cùng vùng nước, có một cá thể mang một đặc điểm rất nhỏ khác biệt so với đồng loại - một lớp màng mỏng hơn, một cách phản ứng với ánh sáng hơi chậm hơn bình thường.
Ban đầu, khác biệt ấy gần như vô nghĩa.
Nhưng rồi dòng nước đổi hướng, ánh sáng chiếu vào theo một góc khác, và điều từng là bất lợi bỗng trở thành một lợi thế nhỏ. Cá thể ấy sống lâu hơn những đồng loại còn lại. Nó sinh sản nhiều hơn. Đặc điểm ấy được truyền lại cho những thế hệ sau, nhân lên, dần dà trở thành một điều gì đó không còn là ngẫu nhiên nữa.
Rất lâu sau - với thời gian của Thần là một cái chớp mắt kéo dài, với sự sống là vô số thế hệ nối tiếp - một nhánh hoàn toàn mới xuất hiện từ chính sự khác biệt nhỏ nhoi ấy.
Canon nhìn toàn bộ quá trình ấy diễn ra, và trong đầu cậu hình thành một ý nghĩ mà trước đây cậu chưa từng cho phép mình nghĩ tới:
*Trật tự không nhất thiết phải được tạo ra ngay từ đầu.*
*Đôi khi, nó tự hình thành, sau vô số những lần hỗn loạn tưởng chừng vô nghĩa.*
Ý nghĩ ấy khiến cậu vừa bất an, vừa có một cảm giác rất lạ gần giống như nhẹ nhõm.